Yaz Kış Kurumayan Mezar Çiçekleri

Mezarın üstünü alçak ve sık bir örtüyle kapatmak için en kolay bitkilerden biri. Yaprağını kışın da korur, kuraklığa dayanır ve NC State'e göre üzerine basılmaya da dayanıklıdır; ziyaretçilerin yürüdüğü kenarlar için bu önemli. Mayıstan temmuza kadar beyaz-pembe küçük çiçekler açar, dokunulduğunda güzel kokar. Kireçli, kumlu, süzek toprağı sever; ağır ve sürekli ıslak toprakta çürür. Birkaç yılda bir çiçekten sonra hafifçe budanırsa odunlaşıp seyrelmez.

Fidanlıklarda çoğunlukla "sedum" ya da "kaya koruğu" adıyla satılan etli yapraklı bir yer örtücü. Yalnızca 5–15 cm boylanır, yayılarak toprağı halı gibi kaplar ve yabani otun çıkmasını zorlaştırır. Yaprakları su depoladığı için uzun süre sulanmadan yaşar; taşlı, kuru ve fakir toprak onun için sorun değil. Yazın pembe-mor yıldız biçimli çiçekler açar. Yarı her dem yeşildir: ılık kışta yaprağını korur, sert soğukta bir kısmını döküp ilkbaharda yeniden sürer. Listedeki en soğuğa dayanıklı bitkilerden biridir.

Adını eskiden kiremitlerin, damların üstünde yetişmesinden alır; Latince adındaki sempervivum da "hep yaşayan" demektir. Gül biçimli etli yaprak rozetleri yıl boyu yerinde durur, taş aralarında ve çok az toprakta bile yaşar. Neredeyse hiç su istemez; asıl tehlike fazla sulama ve suyun birikmesidir. Yazın 20–30 cm'lik bir sap üzerinde çiçek açar; çiçek açan ana rozet sonra kurur ama çevresine bıraktığı yavru rozetler boşluğu hızla doldurur. Mezar taşının kenarındaki dar boşluklar için uygundur.

Etli yapraklı, yayılıcı bir yer örtücü; yazdan sonbahara kadar parlak pembe-mor, papatyaya benzeyen çiçeklerle kaplanır. Adını yapraklarındaki buz kristali gibi parlayan küçük kabarcıklardan alır. Tam güneş ve süzek, kumlu ya da taşlı toprak ister; NC State çok kuru toprakta yetiştiğini yazıyor. Ilık bölgelerde yaprağını kışın da korur, soğuk bölgelerde dökebilir. En büyük düşmanı kışın toprağın ıslak kalmasıdır; suyun birikmediği, eğimli ya da kumlu bir mezar için iyi bir seçimdir.

Gölgeli yerler için klasik bir yer örtücü. Parlak, koyu yeşil yapraklarını yıl boyu korur ve ilkbaharda lila-mavi çiçekler açar. Listedeki bitkiler arasında gölgeye en iyi dayananıdır: ağaç altında kalan, güneş almayan mezarlar için ilk seçenektir. Kuraklığa da dayanır. Hızlı yayılır; komşu mezarlara taşmaması için kenarlarından yılda bir iki kez kesmek gerekir.

Çiçek açmaz ama "yaz kış kurumayan" sözünün tam karşılığıdır: iğne yaprakları dört mevsim yeşil ya da gümüşi mavi kalır. Yere yatık büyür, boyu 15–45 cm'de kalırken yanlara 1–3 metre yayılabilir; tek bir bitki bütün mezarı örtebilir. NC State'e göre kuraklığa, sıcağa, tuzlu toprağa ve kirli havaya dayanıklıdır, bakım istemez. Tam güneş ister; gölgede seyrelir. Geniş aile mezarları için uygundur, küçük mezarlarda yayılmasını kenarlardan kesmek gerekir.

Mezarı renklendirmek isteyenler için uzun süre açan bir seçenek: iri turuncu, sarı ve kırmızı çiçekleri ilkbahardan sonbahara kadar sürer. Güneşte açılır, bulutlu havada kapanır. Kumlu ve taşlı toprakta, az suyla yaşar; NC State kuraklığa dayanıklı olarak listeliyor. Ama soğuğa dayanıklılığı sınırlıdır (−7 °C); Akdeniz ve Ege kıyısında kışı geçirebilir, iç ve kuzey bölgelerde her ilkbahar yeniden dikilmesi gerekir. Bu yüzden "yaz kış" yeşil kalması için yalnızca ılık bölgelerde önerilir.

Mezarlarda sık görülen, bakımı kolay bir çalı. Gümüşi yaprakları kışın da yerinde kalır, yazın mor çiçek başakları açar ve kokusuyla bilinir. Kuraklığa dayanıklıdır, susuz ve fakir toprakta bile iyi gelişir; asıl sevmediği ağır, ıslak topraktır. Mezarın baş ya da ayak ucuna, tek ya da sıra halinde dikilebilir. Her yıl çiçekler solduktan sonra yeşil kısmından hafifçe budanırsa yıllarca toplu kalır; yaşlı odunlu dallara kadar kesilirse yeniden sürmeyebilir.

Gümüş-gri, ince dokulu yaprakları yıl boyu yerinde kalan, yuvarlak ve alçak bir çalı. Yazın üstünü düğme gibi küçük sarı çiçekler kaplar. Kumlu, çok kuru toprakta yetişir ve tam güneş ister; nemli, gölgeli yerlerde çürür. Lavantayla aynı koşulları sevdiği için ikisi yan yana dikilebilir; gri yaprakları yeşil bitkilerle güzel bir karşıtlık oluşturur. Çiçeklenmeden sonra budanırsa sık ve toplu kalır.

Akdeniz'in her dem yeşil, kokulu çalısı. İğne gibi yapraklarını yıl boyu korur, ilkbaharda açık mavi küçük çiçekler açar. NC State'e göre kuraklığa, sıcağa, fakir ve tuzlu toprağa dayanıklıdır; bakım istemez. Boyu 1,5 metreye kadar çıkabildiği için mezarın baş tarafına dikilmeli ya da yılda bir budanarak küçük tutulmalıdır. Soğuğa dayanıklılığı sınırlıdır (−12 °C); kıyı bölgelerinde rahat yaşar, sert kışlı iç bölgelerde donabilir.

Mezarların çevresine çit gibi ya da köşelere top biçiminde budanarak dikilen klasik bitki. Küçük, parlak yapraklarını yıl boyu korur; çiçekleri önemsizdir. Yavaş büyür ve budamaya çok iyi gelir, bu yüzden istenen boyda ve biçimde uzun yıllar tutulabilir. Kendi haline bırakılırsa metrelerce boylanabileceği için mezarlarda cüce çeşitleri tercih edilmeli ya da yılda bir iki kez budanmalıdır. NC State kuraklığa dayanıklı olarak listeliyor; yine de dikimden sonraki ilk yaz düzenli sulama ister.

Mezarlık süseni diye de bilinen bu beyaz süsen, Vikipedi'ye göre Müslüman bölgelerde mezarlara dikilen bir bitkidir; İngilizcede de "cemetery iris" (mezarlık süseni) adıyla anılır. Kılıç biçimli yapraklarını ılık kışlarda tamamen, soğukta kısmen korur. Nisan sonu ile mayıs arasında 30–60 cm'lik saplar üzerinde kokulu beyaz çiçekler açar. Tohum vermez, toprak altındaki kalın gövdesiyle (rizom) çoğalır; birkaç yılda bir sökülüp bölünerek başka mezarlara da dikilebilir. Rizomu toprağın yüzeyine yakın dikilmeli, derine gömülmemelidir.