Dört Mevsim Çiçek Açan Dış Mekan Bitkileri

Balkon ve bahçenin en bilinen uzun soluklu çiçeği. İlkbaharda açmaya başlar, solan çiçek salkımlarını kopardıkça sonbahara kadar yenilerini verir. Kuraklığa dayanıklıdır, sık sulama istemez; asıl düşmanı dondur. RHS'ye göre düşük sıcaklığa dayanır ama donmaya dayanmaz. Akdeniz ve Ege kıyısında kışı dışarıda geçirip ılık kışlarda da çiçek açabilir; soğuk bölgelerde kışın saksıyla içeri alınır ya da her yıl yenisi dikilir. Yaprakları ve çiçekleri kedi ve köpekler için zehirlidir.

Latince adındaki semperflorens "hep çiçekli" demek; NC State'e göre ilkbahardan ilk dona kadar durmadan açar. Listedeki en esnek bitkilerden biri: tam güneşte de, gün boyu gölgede de çiçek verir; bu yüzden ağaç altı, kuzey cephesi ve saksı için iyi bir seçimdir. Etli yaprakları kısa kuraklığı idare eder ama kök çürümesine karşı süzek toprak ister. Dona dayanmadığı için çoğu yerde mevsimlik olarak dikilir. Kedi ve köpekler için zehirlidir; en zehirli kısmı toprak altıdır.

Ege ve Akdeniz'de duvarları, pergolaları mora, pembeye ya da kırmızıya boyayan tırmanıcı. Renkli olan aslında çiçek değil, çiçeği saran kâğıt gibi yapraklardır (braktelerdir); asıl çiçekler ortadaki küçük beyaz borulardır. Bu yüzden renk aylarca kalır. Tam güneş ve sıcak ister, kuraklığa dayanıklıdır; fazla sulama ve gübre çiçek yerine yaprak yaptırır. Dikenlidir, budarken eldiven kullan. −7 °C'nin altındaki soğuk onu üşütür; iç bölgelerde büyük saksıda yetiştirip kışın korunaklı yere almak gerekir.

Güney Afrika kıyılarından gelen, papatyaya benzeyen iri turuncu, sarı ve kırmızı çiçekler. NC State'e göre ilkbahardan sonbahara kadar açar. Güneş görünce açılır, bulutlu havada ve akşam kapanır; bu yüzden güneyli, açık bir yere dikilmeli. Kumlu, taşlı, süzek toprakta ve az suyla mutlu olur; deniz kenarındaki tuzlu rüzgâra da dayanır. Kayalık bahçe, şev ve yol kenarı için iyi bir yer örtücüdür.

Türkiye'nin güney ve batı kıyılarında dere yataklarında kendiliğinden yetişen, yol ortalarında sıkça görülen her dem yeşil çalı. Geç ilkbahardan yaz sonuna kadar beyaz, pembe, kırmızı ya da somon renkli çiçek açar. Sıcağa, kuraklığa, tuzlu rüzgâra ve kirli havaya dayanıklıdır; neredeyse bakım istemez. Ama listedeki en zehirli bitkidir: NC State yenirse ölümcül olabileceğini yazıyor. Çocuk ya da evcil hayvan olan bahçelerde dikkatli seçilmeli, budama artıkları yakılmamalıdır.

Küçük çiçekleri yuvarlak demetler halinde açar ve yaşlandıkça renk değiştirir; aynı demette sarı, turuncu ve kırmızı bir arada görülür. Yaz boyunca ve sonbaharda açar, kelebekleri çeker. Sıcağı ve kuraklığı sever, tam güneş ister. NC State 7a bölgesine kadar yetişebildiğini yazıyor; soğuk kışlarda toprak üstü kuruyup ilkbaharda kökten yeniden sürebilir. Yaprakları ve olgunlaşmamış meyveleri kedi ve köpekler için zehirlidir.

Çit ve sınır bitkisi olarak çok kullanılan, parlak yapraklı bir çalı. Beyaz-pembe küçük çan çiçekleri NC State'e göre geç ilkbahardan sonbahara kadar sürer; çiçekler döküldükten sonra kalan kırmızımsı çanak yapraklar kışa kadar renk vermeye devam eder. Listedeki yaz çiçekli bitkilerin soğuğa en dayanıklılarından biridir; ılık yerlerde yaprağını korur, soğukta bir kısmını döker. Güneşte de yarı gölgede de açar, az bakım ister.

İnce, uzun saplarının ucunda rüzgârla sallanan beyaz ve açık pembe çiçekleri yüzünden kelebek sürüsüne benzetilir. Yazdan sonbahara kadar açar; aynı anda yalnızca birkaç çiçek açık olur ama her gün yenileri gelir. Derin köklüdür, bu yüzden yerleştikten sonra kuraklığa çok dayanır. Listedeki yaz çiçekli bitkiler arasında soğuğa en dayanıklısıdır; NC State'e göre 5a bölgesine kadar kışı dışarıda geçirebilir.

Yaz çiçekleri bitince sahneye çıkan bitki. NC State'e göre sonbahar, kış ve ilkbaharda açar; belediyelerin kış aylarında yol kenarlarına diktiği çiçek de çoğunlukla budur. Soğuğa dayanıklıdır, karın altından çıkıp açmaya devam edebilir. Sıcaklar başlayınca uzayıp çiçeği azalır; bu yüzden ekim-kasımda dikilip yazın yerine sardunya, begonya gibi bir yaz bitkisi konur. Saksıda da, sınır dikiminde de kullanılır.

Kışın ortasında, daha yaprakları çıkmamış yeşil dallarında parlak sarı çiçekler açar. NC State çiçeklenmeyi ocak-şubat olarak veriyor; geç kışta başlayıp erken ilkbahara kadar sürebilir. Diğer yaseminlerin aksine kokusuzdur. Uzun, sarkan dalları duvar üstünden ya da şevden aşağı sarkıtmak için idealdir; toprağa değen dallar kendiliğinden köklenir. Soğuğa ve ihmale dayanıklıdır. ASPCA'ya göre yasemin türleri kedi ve köpekler için zararsızdır.

Türkiye'nin kendi bitkisi: NC State yayılış alanını kuzeydoğu Yunanistan'dan Türkiye'ye ve Kafkasya'ya kadar veriyor. Kış ortasında, çoğu bitki uykudayken sarkık, kâse biçimli yeşilimsi, pembe ya da mor çiçekler açar ve ilkbahara kadar sürer. Gölgeyi seven az sayıdaki kış çiçeğinden biridir; ağaç altı ve kuzey cephesi için iyi bir seçimdir. Listedeki en soğuğa dayanıklı bitkidir. Bütün bitki zehirlidir; özsuyu da cildi tahriş edebilir.

Akdeniz bölgesine özgü, yıl boyu yeşil kalan sık bir çalı. Pembe tomurcukları geç kışta açılıp erken ilkbahara kadar beyaz çiçek demetleri verir; çiçeklerden sonra mavi-siyah meyveleri gelir. Yaprağını dökmediği için kışın bahçede hem yeşil hem çiçek sağlar; budamaya iyi geldiği için çit olarak da kullanılır. Güneşte ve yarı gölgede yetişir, az bakım ister.

Orta Avrupa dağlarından gelen alçak, yayılıcı bir çalı. NC State'e göre pembe çan çiçekleri ocaktan marta kadar açar; kar altından çıkıp çiçek vermesiyle bilinir. Her dem yeşil ve sık olduğu için kayalık bahçede, şevde ve saksı kenarında yer örtücü olarak kullanılır. Organik maddece zengin, süzek toprak ister; çoğu fundanın aksine biraz kireçli toprağa da dayanabilir. Yavaş büyür, çiçeklenmeden sonra hafifçe budanırsa sık kalır.