Geleneksel Çocuk Oyunları

Sayışmayla bir ebe seçilir. Ebe yüzünü bir duvara ya da ağaca dönüp gözlerini kapatır ve önceden anlaşılan sayıya kadar sayar. Bu sırada diğerleri saklanır. Ebe sayıyı bitirince "Önüm, arkam, sağım, solum…" diye başlayan sözü yüksek sesle söyleyip aramaya çıkar. Bulduğu oyuncunun adını söyleyip duvara ondan önce dokunursa onu sobelemiş olur. Saklananlar da ebeye görünmeden duvara koşup kendilerini sobeleyebilir. Ebe yanlış isim söylerse "Çanak çömlek patladı!" denir ve ebe yeniden sayar.

Sayışmayla seçilen ebenin gözleri bir mendille bağlanır. Diğer oyuncular ses çıkararak yerlerini belli eder, hatta ebeye dokunup kaçar. Ebe sesleri takip edip birini yakalamaya çalışır; yakaladığı kişi yeni ebe olur. Alan genişse yere bir çember çizip oyunu içinde oynamak hem güvenli hem daha heyecanlıdır.

Oyuncular iki eşit takıma ayrılır. Atan takım sahanın iki ucuna geçer, diğer takım ortada durur. Atanlar topu ortadakilere vurmaya çalışır; topa değen oyuncu "yanar" ve oyundan çıkar. Ortadaki oyuncu topu havada yakalarsa can kazanır ve bununla yanan bir arkadaşını oyuna geri alabilir. Ortada tek kişi kalınca saydırma başlar: on atıştan kaçabilirse puan onun takımına geçer. Sonra takımlar yer değiştirir.

Yere tebeşirle numaralı kutular çizilir. Oyuncu yassı bir taşı (enek taşı) sırası gelen kutuya atar, sonra tek ayakla sekerek kutuları geçer; yan yana kutulara iki ayakla basılır. Taşı yanlış kutuya atan ya da çizgiye basan oyuncu sırasını kaybeder. Taş sırayla bütün kutulara atılır; turu ilk bitiren kazanır.

Avuca sığan beş küçük taşla yerde oturarak oynanır. Oyuncu bir taşı havaya atar, o düşmeden yerdekileri alıp havadaki taşı da yakalar. Birlerde taşlar tek tek, ikilerde ikişer, üçlerde ve dörtlerde de daha çok taş birden toplanır. Sonraki etaplarda taşlar eli köprü yapan parmakların altından geçirilir. Taşı düşüren ya da yakalayamayan sırayı rakibine bırakır; kaldığı etaptan devam eder. Bütün etapları ilk bitiren kazanır.

Her oyuncu eşit sayıda misketi ortaya koyar ve misketler yan yana dizilir. Herkes daha büyük bir "başlık" misketi uzağa atar: en uzağa atan ilk vuruşu yapar, dizinin en yakınına atan da "baş" olur. Baş, dizinin hangi ucunun baş taraf sayılacağını seçer. Oyuncular sırayla başlıklarıyla baş tarafa en yakın misketi vurmaya çalışır. Vurulan misketten öbür uca kadar olan misketleri vuran alır, kalanlar başın olur.

Oyuncular geniş bir çember olur. Ebe bir oyuncunun adını söyleyip topu havaya atar. Adı söylenen topu yere düşmeden tutarsa başka birinin adını söyleyip topu yeniden atar. Top yere düşerse diğerleri kaçışır; adı söylenen oyuncu topu kapıp "İstop!" diye bağırınca herkes olduğu yerde donar. Topu tutan oyuncu donanlardan birini vurmaya çalışır; vurursa vurulan yeni ebe olur, vuramazsa ebeliğe kendisi devam eder. Renkli istopta topu tutan bir renk de söyler ve herkes o rengi bulup dokunmaya çalışır.

İki eşit takım sahanın iki ucundaki çizgilerin gerisinde sıralanır, ortaya bir mendil konur. İşaretle iki takımın sıradaki oyuncuları mendile koşar; ortadaki çemberde birbirlerine dokunmaları yasaktır. Mendili kapan kendi çizgisine kaçar; rakibi onu çizgiye varmadan yakalarsa mendili kapan elenir. Bir takımda oyuncu kalmayınca oyun biter.

Oyuncular çember olup yere oturur. Ebe elinde mendille çemberin dışında dönerken herkes "Yağ satarım, bal satarım, ustam ölmüş ben satarım" diye başlayan tekerlemeyi söyler. Ebe mendili fark ettirmeden birinin arkasına bırakıp koşmaya başlar. Arkasına mendil bırakılan oyuncu mendili kapıp ebeyi kovalar. Ebe bir tur atıp boşalan yere yakalanmadan oturursa kovalayan yeni ebe olur.

Oyuncular el ele tutuşup çember olur ve yan adımlarla dönerken hep birlikte tekerlemeyi söyler: "Kutu kutu pense, elmamı yerse, arkadaşım ... arkasını dönse." Adı söylenen oyuncu arkasını döner ve öyle dönmeye devam eder. Herkes arkasını dönünce tekerleme bu kez "önünü dönse" diye söylenir ve oyuncular tek tek yeniden önlerine döner. Kazananı olmayan, en küçüklerin bile kolayca katıldığı bir halka oyunudur.

Oyuncular bir bahçenin köşelerine ya da yere çizilen bir şeklin köşelerine yerleşir, ebe ortada durur. Köşedekiler ebeye yakalanmadan sürekli yer değiştirmek zorundadır; göz kırpıp işaretleşerek ya da yer değiştiriyormuş gibi yaparak ebeyi şaşırtırlar. Yer değiştirirken ebeye yakalanan ya da köşesini kaptıran oyuncu yeni ebe olur. Zorlaştırmak için oyuncular tek ayak sekerek yer değiştirebilir.

İki oyuncu uzun bir ipin uçlarını tutup çevirir, diğerleri sıraya girer. Sırası gelen ipe değmeden bir kez atlayıp çıkar ve sıranın sonuna geçer. Her turda atlama sayısı bir artar. İpe takılan ya da yanlış sayıda atlayan oyuncu ip çevirenlerden biriyle yer değiştirir. Çift ipte ip ikiye katlanır ve iki ip sırayla çevrildiği için oyun daha zordur.

Sert ve düz bir zemine bir metre kadar çapında bir daire çizilir. Herkes kendi topacına pamuk ipini sarar, ipin ucunu parmağına geçirir ve topacı sivri ucu yere gelecek şekilde dairenin içine fırlatır. Topacı dairenin dışına çıkan elenir. Dairenin içine iç içe halkalar çizip her halkaya puan yazarak puanlı yarışma olarak da oynanabilir.

Plastik ya da kalın telden bir çember, ucu kancalı bir çubukla itilerek düşürmeden yuvarlanır. Tek başına da oynanır ama asıl eğlencesi yarıştadır: çemberini düşürmeden varış noktasına ilk ulaşan kazanır. Eskiden bisiklet jantı ve kalın telle yapılan çemberlerin yerini bugün hazır plastik çemberler alabilir.

Yere tebeşirle iç içe üç kare çizilir ve kenarlarının ortaları çizgilerle birleştirilir; ortaya 24 nokta çıkar. İki oyuncunun farklı renkte dokuzar taşı vardır. Önce taşlar sırayla noktalara dizilir, sonra yan noktalara kaydırılır. Yatay ya da dikey olarak üç taşını aynı hizaya getiren, rakibinin bir taşını alır. İki taşı kalan oyuncu kaybeder. Kâğıda çizilip masa başında da oynanır.

Karşılıklı altışar küçük kuyusu ve her oyuncu için bir büyük hazinesi olan bir tahtada 48 taşla oynanır; her kuyuya dörder taş konur. Oyuncu kendi kuyularından birindeki taşları alıp sağa doğru birer birer dağıtır. Son taş hazinesine düşerse bir kez daha oynar. Son taş rakibin kuyusundaki taşları çift sayıya tamamlarsa o kuyudaki taşları kazanır. Taşları ilk biten oyuncu rakibin bölgesindeki taşları da alır; en çok taş toplayan seti kazanır.